Informacje
Fundusze strukturalne
Fundusze strukturalne są instrumentami Polityki Strukturalnej Unii Europejskiej. Ich zadaniem jest wspieranie restrukturyzacji i modernizacji gospodarek krajów UE. W ten sposób wpływa się na zwiększenie spójności ekonomicznej i społecznej Unii. Fundusze kierowane są do tych sektorów gospodarki i regionów, które bez pomocy finansowej nie są w stanie dorównać do średniego poziomu ekonomicznego w UE.
Polityka Strukturalna i Fundusze mają pomóc władzom centralnym i regionalnym słabiej rozwiniętych regionów w rozwiązaniu ich najważniejszych problemów gospodarczych. W latach 2000-2006 istniały cztery Fundusze strukturalne, realizujące cele polityki spójności UE:
Europejski Fundusz Społeczny
Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa
Fundusze w Polsce w latach 2007-2013
W latach 2007-2013, w wyniku reformy polityki spójności, liczba Funduszy strukturalnych została ograniczona do dwóch: Europejski Fundusz Społeczny oraz Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego. Do głównego nurtu programowania został włączony również Fundusz Spójności, który w latach 2007-2013 będzie podlegał podobnym zasadom, jak Fundusze strukturalne. Z kolei Fundusze wspierające inwestycje w zakresie rolnictwa i rybołówstwa zostały włączone odpowiednio do Wspólnej Polityki Rolnej oraz Wspólnej Polityki Rybackiej.
Europejski Fundusz Społeczny (EFS)
Europejski Fundusz Społeczny (EFS) jest głównym narzędziem finansowym Unii Europejskiej, wspierającym zatrudnienie w państwach członkowskich oraz promującym spójność gospodarczą i społeczną. Stworzony na mocy Traktatu Rzymskiego ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą, podpisanego w 1957 roku, EFS jest najstarszym funduszem strukturalnym.
EFS daje możliwość podnoszenia kwalifikacji zawodowych osobom pracującym, pomaga bezrobotnym w znalezieniu pracy i podniesieniu ich kwalifikacji, przeciwdziała dyskryminacji zawodowej (np. kobiet, które chcą być aktywne zawodowo) oraz daje wsparcie przy poszukiwaniu zatrudnienia przez osoby niepełnosprawne. Pomaga w pełni wykorzystać potencjał społeczny naszego kraju poprzez wzrost zatrudnienia, podnoszenie poziomu wykształcenia społeczeństwa oraz wsparcia dla budowy struktur administracyjnych państwa.
Przy wsparciu Europejskiego Funduszu Społecznego organizowane są szkolenia, warsztaty, poradnictwo zawodowe, szkolenia i pomoc przy zakładaniu działalności gospodarczej, staże dla młodzieży oraz przygotowanie zawodowe dla osób bezrobotnych, a także spółdzielnie socjalne, Centra Integracji Społecznej.
Podejmowane w ramach EFS działania ukierunkowane są przede wszystkim na:
Wspieranie osób – poprzez edukację i szkolenia zawodowe, pomoc w zatrudnieniu, tworzenie miejsc pracy,
Wspieranie struktur i systemów – poprzez poprawę systemu edukacji i szkoleń, modernizowanie usług związanych z zatrudnieniem, integrowanie systemu kształcenia ze światem pracy, tworzenie systemów przewidywania zapotrzebowań na rynku pracy,
Zapewnienie dodatkowych środków – dla osób, które biorą udział w organizowanych programach, a które mają na utrzymaniu inne osoby, na rozwój dodatkowych umiejętności, umożliwienie dostępu do informacji o rynku pracy.
Narodowa Strategia Spójności
Dokumentem określającym kierunki i wysokość wsparcia finansowego ze strony Funduszy na realizację zamierzeń rozwojowych w Polsce w latach 2007-2013 jest Narodowa Strategia Spójności (Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia). Narodowa Strategia Spójności (NSS) to dokument strategiczny określający priorytety i obszary wykorzystania oraz system wdrażania Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności w Polsce w ramach budżetu Wspólnoty na lata 2007–13.
Łączna suma środków zaangażowanych w realizację NSS w latach 2007-2013 wyniesie około 85,6 mld euro, z czego 67,3 mld euro będzie pochodziło z budżetu UE.
Narodowa Strategia Spójności będzie realizowana za pomocą następujących programów operacyjnych:
Program Infrastruktura i Środowisko – 27,9 mld euro,
Program Kapitał Ludzki – 9,7 mld euro,
Program Innowacyjna Gospodarka – 8,3 mld euro,
Program Rozwój Polski Wschodniej – 2,3 mld euro,
Program Pomoc Techniczna - 0,5 mld euro,
Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej - 0,7 mld euro,
16 regionalnych programów (1 dla każdego z województw) – 16,6 mld euro.
Program Operacyjny Kapitał Ludzki (PO KL)
Termin „kapitał ludzki” przyjęto jako najpełniej oddający istotę kompleksowego wsparcia przewidzianego do realizacji w ramach Programu Operacyjnego, którego cele są ściśle związane z rozwojem kapitału ludzkiego zarówno w jego wymiarze indywidualnym jak i społecznym. Termin „kapitał ludzki” jest pojęciem oznaczającym zasób wiedzy, umiejętności oraz potencjału zawartego w każdym człowieku i w społeczeństwie jako całości, określającym zdolności do pracy, adaptacji do zmian w otoczeniu oraz możliwości kreacji nowych rozwiązań.
Program Operacyjny Kapitał Ludzki stanowi odpowiedź na wyzwania, jakie przed państwami członkowskimi stawia odnowiona Strategia Lizbońska. Wyzwania te to:
uczynienie z Europy bardziej atrakcyjnego miejsca do lokowania inwestycji i podejmowania pracy
rozwijanie wiedzy i innowacji dla wzrostu
tworzenie większej liczby trwałych miejsc pracy.
Program, poprzez realizację celu ogólnego, jak również określonych w nim celów szczegółowych, przyczyni się do urzeczywistnienia założeń odnowionej Strategii Lizbońskiej na poziomie krajowym.
Działania wspierające rozwój zasobów ludzkich w kontekście podnoszenia konkurencyjności gospodarki powinny koncentrować się wokół następujących zagadnień:
bardziej efektywnego wykorzystania zasobów pracy
zwiększenia elastyczności rynku pracy i adaptacyjności pracowników
zwiększenia poziomu spójności społecznej
budowy społeczeństwa opartego na wiedzy poprzez rozwój wykształcenia i kwalifikacji
poprawy efektywności zarządzania w administracji publicznej oraz jakości świadczonych usług publicznych
rozwoju opieki zdrowotnej jako czynnika determinującego jakość zasobów pracy
zapewnienia spójności stopnia rozwoju zasobów ludzkich w wymiarze przestrzennym.
Priorytety w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki
Program Operacyjny Kapitał Ludzki składa się z 10 Priorytetów, realizowanych równolegle na poziomie centralnym i regionalnym.
Priorytety realizowane centralnie to:
Priorytet I Zatrudnienie i integracja społeczna
Priorytet II Rozwój zasobów ludzkich i potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw oraz poprawa stanu zdrowia osób pracujących
Priorytet III Wysoka jakość systemu oświaty
Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka
Priorytet V Dobre rządzenie
Priorytety realizowane na szczeblu regionalnym to:
Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich
Priorytet VII Promocja integracji społecznej
Priorytet VIII Regionalne kadry gospodarki
Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach
W ramach Programu 62 % alokowanych środków zostanie przeznaczonych na wsparcie dla regionów, zaś pozostałe 34 % środków będzie wdrażane sektorowo przez odpowiednie resorty oraz 4% przeznaczone na Pomoc Techniczną. W ramach komponentu regionalnego środki zostaną przeznaczone na wsparcie dla osób i grup społecznych, natomiast w ramach komponentu centralnego środki zostaną przeznaczone przede wszystkim na wsparcie dla struktur i systemów.